|
|
| Rak jelita grubego – o czym każdy wiedzieć powinien |
Rak jelita grubego jest najczęściej spotykanym, lecz dość późno rozpoznawanym nowotworem przewodu pokarmowego w Polsce. Mówi się, że jest to choroba „równych szans”, gdyż w podobnym stopniu dotyka kobiet i mężczyzn.
Czym jest rak jelita grubego?
Rak jelita grubego jest to niekontrolowany wzrost nieprawidłowych komórek, w obrębie jelita grubego. Zazwyczaj lokalizuje się w końcowym odcinku jelita grubego, czyli w esicy i odbytnicy, rzadziej w kątnicy i okrężnicy.
Najczęściej tworzy się na podłożu łagodnych polipów, które ulegając licznym przemianom genetycznym, przekształcają się w gruczolaki. W przeciągu kilku lat gruczolaki mogą zmienić się w nowotwór jelita grubego.
Czy znane są bezpośrednie przyczyny występowania raka jelita grubego?
Mimo intensywnych badań w tym zakresie, przyczyny powstania raka jelita grubego nie zostały do końca poznane. Prawdopodobnie największe znaczenie mają predyspozycje genetyczne i czynniki środowiskowe.
Do poznanych czynników wpływających na rozwój raka jelita grubego zaliczamy:
- wiek- rozwija się głównie u osób po 50 roku życia,
- obciążony wywiad rodzinny (tj. krewni pierwszego stopnia chorowali na nowotwór jelit lub mieli stwierdzone inne choroby jelit np.: polipowatość jelit, choroba Krohna),
- chroniczne zaparcia lub biegunki,
- dieta wysokokaloryczna (bogata w tłuszcze) oraz uboga w błonnik (spożywanie małych ilości owoców i warzyw),
- niezdrowy styl życia( mało ruchu, nadwaga),
- nadużywanie alkoholu i palenie papierosów.
Dowiedziono, że rak jelita grubego częściej występuje u mieszkańców dużych miast i miasteczek, stąd wniosek, że zanieczyszczenie środowiska i stres mogą mieć wpływ na pojawienie się raka jelita.
Aktualnie analizuje się w wielu badaniach naukowych zależność między występowaniem tego typu nowotworu, a spożywaniem wysoce przetworzonych pokarmów, środków konserwujących oraz barwników.
Stwierdzenie jednego lub więcej z powyższych czynników nie jest równoznaczne z wystąpieniem choroby, ale zwiększa ryzyko zachorowania i powinno być sygnałem do wzbudzenia niepokoju onkologicznego i zachowania „czujności”.
W jaki sposób można zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego?
Aby uniknąć ryzyka zachorowania należy przede wszystkim:
- prowadzić zdrowy styl życia,
- aktywnie spędzać wolny czas,
- wystrzegać się nałogu palenia papierosów,
- ograniczyć spożycie alkoholu (także niskoprocentowego jakim jest piwo),
- uwzględniać w diecie produkty bogate w błonnik,
- poddawać się kontrolnym badaniom lekarskim,
- zwracać uwagę na objawy, zwłaszcza, gdy istnieją predyspozycje genetyczne.
Ponieważ często ten typ nowotworu wywodzi się z łagodnych polipów, zatem wczesne ich wykrycie i usuwanie może zapobiec powstaniu nowotworu.
Jakie są zalecenia dietetyczne dotyczące zapobiegania nowotworom jelita grubego?
Przede wszystkim należy dbać o urozmaicenie diety i oparcie jej o produkty świeże!
Zaleca się dietę bogatą w błonnik (błonnik zawarty jest w produktach pełnoziarnistych, musli, owocach, warzywach).
W diecie należy uwzględnić witaminy ( głównie A,C,E), które mają działanie przeciwutleniające.
Ważnym elementem codziennej diety mającym właściwości ochronne jest również wapń:
- chude przetwory mleczne,
- fasola,
- soja,
- kapusta.
Jakie są najczęstsze objawy raka jelita grubego?
Rozwój guza nowotworowego jest powolny (może trwać nawet do 10 lat), dlatego początkowo może nie dawać żadnych objawów.
Pierwszymi objawami mogą być:
- zmiana rytmu wypróżnień,
- krwawienia z odbytu,
- spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny,
- osłabienie i ciągłe zmęczenie.
Pacjent czuje się bardzo osłabiony na skutek anemii, w której dochodzi do spadku ilości krwinek czerwonych (norma u mężczyzn wynosi 4,6 – 6,2 milionów w mm3 , zaś norma u kobiet od 4,2 – 5,4 milionów w mm 3 - wartości poniżej oznaczają anemię).
Następnie dołączają się objawy sugerujące zwężenie jelita grubego:
- krwawienia stają się częstsze,
- pojawiają się bóle brzucha,
- występuje odczucie niepełnego wypróżnienia po oddaniu stolca,
- stolce są wąskie „ołówkowate”,
- pojawiają się uporczywe wzdęcia brzucha.
Często pierwszym objawem może być niedrożność jelit, obserwujemy wówczas mdłości, zaparcia, ból oraz napięcie w jamie brzusznej.
Jakie badania wykonuje się w celu rozpoznania raka jelita grubego?
Uzyskanie od pacjenta informacji o obecności krwi w stolcu oraz o trwającej od kilku tygodni zmianie rytmu wypróżnień, nakazują lekarzowi wykonanie szczegółowych badań diagnostycznych.
W zdiagnozowaniu raka jelita grubego pomocne są:
- wykonanie testu na obecność krwi utajonej w stolcu,
- badanie przez kiszkę stolcową (tzw. badanie per rectum – tym sposobem wykrywa się około 70% raków odbytnicy!),
- badanie ultrasonograficzne brzucha,
- kolonoskopia długa – polega na wprowadzeniu do wnętrza jelita aparatu zwanego kolonoskopem- badanie to umożliwia wykrycie guza, obejrzenie całego jelita i ewentualne pobranie do badań wycinka z podejrzanego miejsca,
- doodbytniczy wlew kontrastowy – przy użyciu specjalnego kontrastu ocenia się jelito – wadą tego badania jest brak możliwości pobrania wycinka oraz narażenie na promieniowanie,
- tomografia komputerowa jamy brzusznej – pozwala ocenić naciek nowotworowy na ścianie jelita oraz stan węzłów chłonnych – najczęściej na podstawie TK podejmuje się decyzję o zabiegu operacyjnym.
Jakie sygnały mogą wzbudzić u pacjenta niepokój onkologiczny?
Każdego pacjenta powinny zaniepokoić oznaki mogące sugerować rozwój raka jelita grubego.
Są to:
- krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego,
- dodatni wynik testu na krew utajoną,
- trwająca od co najmniej 6 tygodni zmiana rytmu wypróżnień (zaparcia na przemian z biegunkami),
- anemia.
Jakie są aktualnie metody leczenia raka jelita grubego?
Głównymi metodami są:
- zabieg operacyjny – polega na usunięciu nowotworu oraz otaczających go węzłów chłonnych, którymi mogą rozsiewać się przerzuty;
- chemioterapia – polega na stosowaniu silnie działających leków(cytostatyków) niszczących komórki nowotworowe;
- radioterapia – często stosowana przed zabiegiem operacyjnym.
Schemat leczenia jest uzależniony od stopnia zaawansowania procesu chorobowego. Powszechnie stosuje się czterostopniową skalę opracowaną przez Duke’a, która określa głębokość nacieku nowotworowego:
1o- naciek obejmuje błonę śluzową i podśluzową w jelicie grubym tj. dwie najbardziej wewnętrzne warstwy ściany jelita,
2o- naciek obejmuje całą ścianę , bez węzłów chłonnych,
3o- oprócz całej ściany zajmuje węzły chłonne,
4o- to stopień zaawansowany- są już przerzuty do innych narządów.
Rokowanie jest tym lepsze im niższy stopień według Duke’a.
Z czego wynika zbyt późne wykrywanie tego nowotworu?
Jest wiele powodów późnego rozpoznawania raka jelita grubego.
Najważniejsze z nich to:
- niska świadomość społeczna objawów zwiastujących początek choroby,
- nieuzasadniony wstyd pacjenta przed badaniami odbytu - co powstrzymuje go przed wizytą u lekarza,
- brak zgody pacjenta na proponowane mu badania jelita grubego typu: kolonoskopia,
- lekceważenie przez lekarza pierwszego kontaktu objawów, które zgłasza chory,
- nie kierowanie pacjenta na badania pozwalające wykluczyć chorobę.
Czy można wyleczyć raka jelita grubego?
Skuteczność terapii zależy od stopnia rozwoju nowotworu. Im wcześniej rozpozna się chorobę i zastosuje odpowiednie leczenie, tym szansa przeżycia wzrasta.
Celowe jest zatem poddawanie się badaniom lekarskim, zwłaszcza, gdy znajdujemy się w grupie ryzyka lub zaobserwujemy u siebie jakiś wczesny objaw.
W wielu przypadkach objawy te nie są spowodowane nowotworem, ale innym zaburzeniem. Warto jednak sprawdzić ich pochodzenie, gdyż chorobę można wyeliminować tylko wtedy, gdy jest wykryta wcześnie.
W zaawansowanym stadium, kiedy dojdzie już do przerzutów leczenie daje zwykle nikłe efekty!!!
Za całkowite wyleczenie raka jelita przyjmuje się okres 5 lat bez objawów i cech choroby.
PAMIĘTAJ!!!
Przy obecnym stanie wiedzy i postępie nauk medycznych, każdy nowotwór (nawet złośliwy) wykryty na odpowiednio wczesnym etapie jest całkowicie wyleczalny !!!
Kaziród Dorota
pielęgniarka Kliniki Chorób Wewnętrznych i Chemioterapii Onkologicznej w Katowicach |
| |
|
|
|
| Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
|
|
|
|
|
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.
Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.
Brak ocen.
|
|
|
|
|
|
Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem? Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.
Zapomniane hasło? Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
|
|
|
|
|
|
