|
|
| Wpływ wysiłku fizycznego na organizm człowieka |
Dlaczego aktywność ruchowa jest tak ważna w życiu człowieka?
Wśród wielu czynników gwarantujących prawidłowy rozwój, znaczną rolę odgrywa aktywność ruchowa. Ruch jest nierozłącznym elementem życia człowieka, jest najpowszechniej i najwszechstronniej wykorzystywanym środkiem w kontakcie z otaczającym światem. Mimo postępującej cywilizacji stanowi on wciąż podstawową formę życiowej aktywności jednostki. Jest także potrzebą biologiczną zwierząt i ludzi oraz elementarną podstawą zdrowia psychicznego i fizycznego. W organizmach pozbawionych ruchu zachodzą procesy patologiczne, organizmy te chorują i szybciej starzeją się. Wynika to z funkcji, jaką spełniają w metabolizmie całego ustroju mięśnie. Praca mięśni i ruch to nie tylko czynniki niezbędne do utrzymania sprawności i wydolności psychofizycznej osób dorosłych, lecz także bardzo istotny czynnik rozwoju wzrastającego organizmu.
Jakie zmiany zachodzą w organizmie człowieka pod wpływem wysiłku fizycznego?
Specjalną formą pracy są ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza trening sportowy. Pod wpływem wysiłku fizycznego zachodzi szereg zmian w organizmie człowieka (we wszystkich układach). Dochodzi do wzrostu czynności układu oddechowego i krążenia, zmian w napięciu układu nerwowego. W układzie mięśniowym wysiłek fizyczny zwiększa i przyspiesza wiele procesów biochemicznych, wywołując swego rodzaju reakcję łańcuchową, wytrącającą organizm ze stanu równowagi. Równocześnie pojawiają się tendencje zmierzające do przywrócenia zakłóconej równowagi. Odpowiedzią organizmu na zmiany zachodzące pod wpływem wysiłku fizycznego jest proces przystosowawczy do danej pracy, polegający na:
- usprawnieniu koordynacji mięśniowo-nerwowej zwanej „wyćwiczeniem”, powodującym obniżenie ujemnych skutków pracy,
- zmianach w budowie mięśni.
Końcowym efektem zachodzących zmian w organizmie pod wpływem pracy jest pojawienie się hipertrofii roboczej (przerost). To normalne, nie patologiczne zmiany, zachodzące w strukturze i funkcji organizmu prowadzące do przystosowania się do zwiększonego wysiłku związanego z wyspecjalizowaną formą pracy czy treningu. Proces hipertrofii pojawia się we wszystkich układach organizmu ludzkiego.
Jaki wpływ ma wysiłek fizyczny na poszczególne układy organizmu człowieka?
Przebieg zmian i wpływu wysiłku fizycznego na poszczególne układy ludzkiego organizmu można przedstawić następująco:
1. Układ mięśniowy:
- wzrost masy mięśniowej pod wpływem wysiłku,
- kształtujący wpływ na układ kostny (np. u osób z dolegliwościami kręgosłupa systematyczne ćwiczenia mięśni grzbietu i kręgosłupa powodują wzrost i wzmocnienie tych mięśni, doprowadzając do wzmocnienia tzw. gorsetu mięśniowego, co łagodzi, a nawet likwiduje dolegliwości odkręgosłupowe),
- wzrost liczby otwartych czynnych naczyń włosowatych, lepsze odżywianie pracującego mięśnia, usprawnienie wydalania produktów przemiany materii (spalania),
- zmiany biochemiczne prowadzące do zwiększenia się odporności na zmęczenie oraz do szybszej odnowy sił,
- wzrost ilości substancji energetycznych w mięśniach.
Zmiany w mięśniach zależą od intensywności i czasu trwania wysiłku:
- wysiłek umiarkowany (50% max obciążenia) – nie zachodzą istotne zmiany, uczynnienie rezerwowych możliwości mięśni,
- duży wysiłek fizyczny (80% max obciążenia) – zwiększenie wymiarów włókien mięśniowych,
- max obciążenie długotrwałe – podobnie jak w dużych obciążeniach, ale w miarę narastania obciążeń narastają procesy degradacji włókien mięśniowych (licznych), zdolność do pracy zmniejsza się ze względu na proces uszkodzeń w mięśniach.
2. Układ kostny:
zwiększenie obciążeń aparatu ruchu powoduje zmiany w układzie kostnym:
- hipertrofia kości – zmiana ich kształtu, szerokości i długości,
- kości są bardziej masywne, zwiększa się szerokość powierzchni stawowych,
- hipertrofia robocza układu kostnego u osób dorosłych pod wpływem treningu rozwija się stopniowo przez okres 3 – 5 lat (odpowiedź organizmu przystosowującego się do zwiększonego wysiłku). Zmiany te utrzymują się przez pewien czas także po przerwaniu treningu (szczególnie, jeśli kontynuowana jest aktywność ruchowa),
- hipertrofia powoduje wcześniejsze kostnienie układu w wieku rozwojowym (skostnienie chrząstek wzrostowych),
- u dzieci i młodzieży trening przeciwdziała tworzeniu się odkształceń, czyli zapobiega i koryguje wady postawy oraz przeciwdziała osteoporozie w wieku późniejszym.
Korzystny wpływ ćwiczeń na aparat kostno – stawowy:
- zwiększenie zakresu ruchomości w stawie,
- kształtowanie powierzchni stawowych,
- zwiększenie elastyczności i sprężystości torebek i wiązadeł w stawach,
- ćwiczenia warunkują w dużej mierze uwapnienie kości.
3. Układ krążenia:
- większa objętość serca (szczególnie po treningu wytrzymałościowym),
- wzrost pojemności minutowej serca, które zmuszane do częstego wysiłku podczas treningu wszechstronnie dostosowuje się do nowych, większych wymagań. Objawia się to jego rozrostem i powiększoną zdolnością do przepompowywania krwi,
- spowolnienie tętna spoczynkowego, a także obniżenie ciśnienia krwi,
- zmiany przystosowawcze układu krążenia do zwiększonego wysiłku fizycznego (zdolność szybkiego zwiększania pracy pod wpływem obciążenia, szybki powrót do poziomu wyjściowego po zakończeniu pracy),
- profilaktycznie stosowany ruch może mieć znaczenie w zapobieganiu niewydolności krążenia, chorobie wieńcowej, zmianach zatorowo – zakrzepowych naczyń mózgowych na tle miażdżycy, nadciśnieniu i wielu innych.
4. Układ oddechowy:
- zwolnieniu rytmu oddechowego,
- zwiększaniu pojemności płuc,
- wzrost wykorzystania tlenu w powietrzu wdychanym,
- silne mięśnie oddechowe kształtują klatkę piersiową powodując jej rozrost i poprawę postawy ciała,
- znacznie usprawniają się procesy i zaopatrzenia organizmu w tlen.
5. Układ nerwowy:
- rozwój dodatkowych gałązek nerwowych prowadzących do włókien mięśniowych,
- pobudzenie pracy ośrodkowego układu nerwowego,
- rozwój się pamięci ruchowej oraz szybkości i łatwości oddziaływania na bodźce zewnętrzne,
- usuwanie lub zmniejszanie za pomocą specjalnych ćwiczeń zaburzeń równowagi i koordynacji ruchów.
6. Zmiany w narządach wewnętrznych:
- poddawany systematycznym ćwiczeniom organizm doskonali funkcjonowanie wątroby, gruczołów dokrewnych, gospodarkę hormonalną i enzymową,
- poprawia się system obronny, wzrasta odporność na zachorowania.
Wiele korzystnych zmian, jakie zachodzą w wyniku systematycznego treningu widoczna jest nawet gołym okiem. Są to zazwyczaj: prosta, szczupła sylwetka mimo lepszego umięśnienia, energiczny sprężysty chód, brak objawów zmęczenia przy fizycznej i na ogół lepsze samopoczucie w dniach, w których inni czują się gorzej.
W jaki sposób pływanie wpływa na organizm człowieka?
Wśród wszelkiego rodzaju aktywności fizycznej człowieka, ważne miejsce zajmuje pływanie.
Jest uważane za najbezpieczniejszą i najbardziej wszechstronną dyscyplinę sportu. Aktywności ta poprawia ogólny stan zdrowia, kondycję oraz wpływa zbawiennie na proporcje naszego ciała. Jest polecana dla wszystkich, zarówno dla ludzi aktywnych fizycznie, jak i dla tych, którzy dopiero zaczynają trenować.
Dzięki sile wyporu wody, czujemy się lżejsi i łatwiej nam wykonać różnego rodzaju ruchy. Nasze ciało jest bardziej rozluźnione i zrelaksowane. Stawy oraz kręgosłup nie ulegają takim przeciążeniom, jak na lądzie i dlatego osoby ze schorzeniami kręgosłupa powinny uprawiać właśnie tą dyscyplinę sportu. Może to przynieść ulgę oraz wzmocni mięśnie przykręgosłupowe.
Systematyczne pływanie doskonale wpływa także na prawidłowa postawę ciała oraz zapobiega skrzywieniom kręgosłupa. Hartuje i uodpornia nasz organizm na przeziębienia, a także opóźnia procesy starzenia.
Bardzo ważny jest również wpływ tej dyscypliny sportu na układ oddechowy i krążenia. Mięśnie oddechowe w środowisku wodnym pracują znacznie wydajniej, gdyż wydech do wody wymusza intensywniejszą pracę tych mięśni. Pływanie jest również korzystne dla układu krwionośnego, gdyż zwiększone ciśnienie i masaż skóry przez wodę, pobudza ukrwienie i poprawia krążenie.
Dlaczego warto być aktywnym fizycznie?
Aktywność fizyczna jako bodziec naturalny potrafi oddziaływać na cały nasz organizm, wpływając korzystnie na czynności wszystkich jego narządów. Jest osią, wokół której budować można całą strategię zdrowego stylu życia pod warunkiem, że trening jest prowadzony poniżej wartości krytycznej, jest odpowiednio dozowany, umiarkowany, a obciążenia wzrastają stopniowo i systematycznie.
Pozytywne zmiany, jakie zachodzą w organizmie pod wpływem ćwiczeń są wszechstronne:
- ćwiczenia zwiększają siłę i masę mięśni, co stymuluje wzmocnienie psychiczne, a ponadto wspomaga sprawność intelektualną,
- ćwiczenia fizyczne z reguły eliminują nałogi. Sprawność jako element nowoczesnego, zdrowego stylu życia coraz bardziej sprzeczna jest z uleganiem nałogom jako dowodem słabości, a nawet zacofania,
- aktywność fizyczna skutecznie reguluje procesy metaboliczne, kontroluje tendencje do nadwagi i koryguje błędy żywieniowe,
- podniesienie kondycji najważniejszego organu – serca nie może być osiągnięte żadnym innym sposobem. Jedyną metodą jest ruch i okresowe zmuszanie serca do intensywniejszej pracy.
Izabela Smok
pielęgniarka |
| |
|
|
|
| Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
|
|
|
|
|
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.
Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.
Brak ocen.
|
|
|
|
|
|
Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem? Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.
Zapomniane hasło? Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
|
|
|
|
|
|
