|
|
Co to jest praca zmianowa?
Praca zmianowa jest szeroko stosowaną formą organizacji pracy i polega na wykonywaniu pracy według ustalonego z góry rozkładu czasu pracy, przewidującego zmianę pory wykonywania pracy. Praca zmianowa może wpływać niekorzystnie na wiele sfer życia pracowników, a także na funkcjonowanie zatrudniających ich organizacji. Konieczność regularnej pracy w porze nocnej powoduje zaburzenia pracy zegara biologicznego, pogorszenie snu i samopoczucia oraz zakłócenia w życiu rodzinnym i społecznym pracownika zmianowego. Pracodawca zaś spotyka się z takimi niekorzystnymi zjawiskami, jak obniżenie bezpieczeństwa pracy, wzrost absencji chorobowej oraz fluktuacja kadr.
Co to jest stres?
Stres towarzyszy człowiekowi przez całe życie. Termin stres został zaczerpnięty z fizyki gdzie określa napięcie, nacisk, siłę przeciwdziałającą oporowi .Według Zimbardo stres jest nieodłącznym towarzyszem życia, stanowi reakcję organizmu na stawiane mu wymagania. Z jednej strony jest reakcją pozytywną, a z drugiej ciągły stres może być przyczyną wielu groźnych chorób. Według H. Salyego stres nie jest czymś, czego należy i można uniknąć. Całkowita wolność od stresu to śmierć.
Co to jest stres pracy zmianowej?
Cooper i Marsahaii (1976) w swoim modelu rozwoju zmian patologicznych u człowieka w obrębie organizacji, zidentyfikowali 5 źródeł stresu pracy. Należą do nich:
1. czynniki właściwe tylko dla pracy, takie jak: przeciążenie lub niedociążenie pracą, presja czasowa, praca zmianowa, właściwości materialnego środowiska pracy, praca monotypowa;
2. czynniki związane z pełnieniem ról w pracy, tj. niejednoznaczność roli, konflikt roli i poziom odpowiedzialności;
3. interpersonalne stosunki z podwładnymi, kolegami i zwierzchnikami;
4. czynniki związane z rozwojem kariery, tj. niepewność pracy, niedoawansowanie lub przeawansowanie;
5. zagadnienia dotyczące struktury organizacji i klimatu.
Jakie są przyczyny stresu pracy zmianowej?
Przyczyna pierwotna to niezgodność faz rytmu aktywności z rytmem aktywności wymuszonym harmonogramem systemu pracy. Przyczyna wtórna ma związek ze społecznymi, zdrowotnymi i behawioralnymi następstwami wykonywania pracy zmianowej. Przy niekorzystnej konfiguracji powyższych czynników może dojść do zespołu nietolerancji pracy zmianowej.
Jakie są objawy zespołu nietolerancji pracy zmianowej?
Wczesne objawy są nieswoiste, natomiast późniejsze objawy mogą mieć następujący charakter:
- zaburzenia snu,
- chroniczne zmęczenie,
- zaburzenia żołądkowo – jelitowe,
- zaburzenia psychoneurotyczne,
- dolegliwości sercowo – naczyniowe,
- zaburzenia funkcjonowania społecznego,
- negatywna postawa wobec pracy zmianowej,
- zmniejszenie ogólnej satysfakcji życiowej,
- nasilenie palenia tytoniu, większe spożycie alkoholu, kawy, leków uspakajających i nasennych.
Jaka jest strategia pożądanych działań?
W ograniczeniu negatywnych konsekwencji pracy zmianowej i nocnej pomocne mogą być poniższe zasady:
1. Planowanie pojedynczych dyżurów nocnych w grafiku tak, aby się nie kumulowały.
2. Zapewnienie po każdym dyżurze nocnym co najmniej 24, a nawet 48 godzin czasu wolnego.
3. Wprowadzenie nowych form czasu pracy, np.: ruchomy rozkład czasu pracy, niepełny wymiar czasu pracy.
4. Kontrolowanie rozkładu dyżurów i stałości ustalonego grafiku. Poszukiwanie kompromisu między pracownikiem a kierownictwem sprzyja dobremu klimatowi w zespole, zainteresowaniu pracą, zwiększa satysfakcję z pracy i systemu zmianowego, a tym samym wpływa na efektywność oraz obniżenie absencji i fluktuacji.
5. Przestrzeganie medycznych kryteriów przy zatrudnianiu pracowników w systemie pracy zmianowej oraz zapewnienie właściwej opieki nad ich zdrowiem fizycznym i psychicznym.
6. Kształtowanie umiejętności wypoczywania i stosowania technik relaksacyjnych oraz organizowanie grup terapeutyczno – szkoleniowych , profesjonalne wsparcie.
7. Dbanie o dobre warunki pracy i utrzymanie kondycji fizycznej.
8. Zapewnienie pracownikom ciepłego, lekkostrawnego posiłku w godzinach nocnych. Powoduje to opóźnienie rozwoju senności i zmęczenia.
9. Dbałość o dojazd pracowników do pracy.
10. Działania kompensujące uciążliwości pracy zmianowej to: kompensacja finansowa pracy zmianowej, dodatkowe urlopy wcześniejsza emerytura lub okresowe przenoszenie do pracy dziennej, profilaktyczno wypoczynkowe pobyty w sanatoriach, wyróżnienia.
11. Zapewnienie możliwości kształcenia zawodowego i awansu zawodowego. Wykonywanie pracy zawodowej w zmieniających się porach nie powinien uniemożliwiać uczestnictwa w kursach dokształcających zawodowych czy ogólnych.
12. Odpowiednie warunki mieszkaniowe. Zakłady zatrudniające pracowników nocnych winny brać pod uwagę czy pracownik ma możliwość wypoczynku dziennego po dyżurze nocnym. Pracowników należy informować o zasadach dostosowania warunków domowych do wypoczynku dziennego (wyciszenie ,izolacja świetlna). Celowe jest również odpowiednie ułożenie pracowników zmianowych stosunków z sąsiadami i innymi domownikami dla zapewnienia poszanowania potrzeby godziwego wypoczynku po zmianie nocnej.
Katarzyna Łasut
pielęgniarka |
| |
|
|
|
| Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
|
|
|
|
|
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.
Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.
Brak ocen.
|
|
|
|
|
|
Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem? Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.
Zapomniane hasło? Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
|
|
|
|
|
|
